ACHTERGROND

[Een stukje tekst van de beginperiode na diplomering over mijn persoonlijke aanzet in de Chinese geneeskunde en algemene tekst over het uitoefenen van acupunctuur.]

Over de therapeut:

Mijn naam is Roger van Seeters. Hoe ben ik bij Chinese geneeskunde uitgekomen? In het laatste jaar van de middelbare school heb ik wat kennisgemaakt met filosofie. Mijn docente raadde me aan om dat anders ook op universitair niveau te proberen. Zo geschiedde en het werd de Katholieke Universiteit Leuven in België. Een interessant avontuur dat iets langer dan een jaar heeft geduurd eer ik wel klaar was met ‘speuren’ in de grootse bibliotheek van Europese filosofen.

Indertijd was ik, onder meer voor astma- en allergie gerelateerde klachten op zoek gegaan naar een wat meer natuurlijke ondersteuning in de plaats van anti-inflammatoire geneesmiddelen, omdat ik daar vanwege bijwerkingen vanaf wilde.

Op aanraden van anderen was ik al eerder wat in aanraking gekomen met acupunctuur en Chinese massage, en ik vond een nieuw adres bij een gerenommeerd acupuncturist in Maastricht. Hij maakte op mij een sterke indruk als mens en behandelaar. In die periode heb ik mezelf langzamerhand ingelezen in zienswijzen op de mens en het leven vanuit het oude India en China: in geestelijke stromingen zoals boeddhisme en taoïsme.

Naarmate ik er achter kwam in welke mate diverse traditionele Aziatische geneeswijzen (Chinese, Ayurvedische, Tibetaanse geneeskunde) zich wortelen of gronden in deze krachtige levensbeschouwingen en dusdanig holistisch en met aandacht voor de persoon te werk gaan, raakte ik meer en meer geïnspireerd om iets te gaan doen met traditionele geneeskunde. Ik liet mijn universitaire en idealistische ambities voor wat ze waren en voelde vrijwel onmiddellijk dat ik een geheel andere lijn zou najagen: therapeutisch werk.

Van kinds af aan ben ik een persoon geweest die heel graag rondkijkt en beschouwt wat er gaande is in de wereld en de mensen om mij heen. Tijdens mijn jeugd kwam daar stilaan de drang bij om ook iets zinvols te doen voor die medemens. Wat dat zou zijn was me lange tijd een raadsel. Politiek bedrijven, boeken schrijven?

Ik zie het als het allergrootste geschenk dat Chinese geneeskunde op mijn pad is gekomen zoals het gebeurde. Daarmee heb ik een geweldige combinatie gevonden van theorie en praktijk. De uitdaging zit hem erin de zintuigen zo veel mogelijk te verfijnen, aangezien de zintuigen hét diagnostisch instrument zijn van de acupuncturist. Praktisch gezien is het zaak voor de acupuncturist zo geconcentreerd mogelijk te werken met de naaldjes om zo de energiestroom in beweging te zetten, het een bepaalde richting uit te sturen of een stagnatie van energie te draineren.

Tegelijkertijd vergeet de acupuncturist als het ware zichzelf: hij is in de context van de therapie louter een instrument of medium die de patiënt zal faciliteren in zijn proces naar fundamentele gezondheid of een zo goed mogelijk haalbare gezondheid.

De acupuncturist werkt hierin met een intentie die gelijk is naar alle levende wezens. Vereiste is wel dat de patiënt een bepaald niveau van motivatie heeft om zelf te ageren in zijn of haar proces: acupunctuur is geenszins een magische oplossing om bijvoorbeeld even een paar verslavingen te doorbreken. De inspiratie kan worden aangewakkerd of worden versterkt met dergelijke therapie, echter komt de kracht en vitaliteit vanuit uw binnenste. Een bekwame leraar zal ‘de deur naar verlichting’ voor zijn leerlingen niet wagenwijd openzetten; hij zal trachten hem op een kiertje zetten [denk bijvoorbeeld aan uitspraken van Jezus Christus]. Wat ik hiermee wil zeggen is dat eenieder verantwoordelijkheid draagt voor zichzelf, voor zijn leven.

De puurheid zit diep in ons allen verankerd, alleen wordt die bij zoveel mensen overschaduwd door een opeenstapeling van pijnlijke gebeurtenissen gedurende het leven. We komen er hopelijk allemaal achter, dat we stuk voor stuk een ongelooflijke potentie en liefde in ons dragen. Hierin hoop ik mijn steentje bij te dragen, door samen met u uw gezondheid en inspiratie te versterken en verhelderen.

Wat is acupunctuur? Waarom acupunctuur?

Over de ontstaanswijze van acupunctuur zijn vele boeken geschreven, en een definitieve theorie erover zal er waarschijnlijk nooit zijn. Het woord zelf is afgeleid van de twee Latijnse woorden ‘acu’ en ‘puncture’, wat simpelweg betekent: iets scherp doorboren. In dit geval met hele dunne, pijnloze naaldjes. In de Chinese taal worden doorgaans de termen zhen jiu gebruikt om de praktijk van acupunctuur en moxa (stimuleren van acupunctuurpunten met een soort kruiden-sigaar) aan te duiden.

Op het menselijk lichaam bevinden zich honderden plaatsen – punten – waar zich, zo blijkt, informatie concentreert over de gezondheid van specifieke organen en andere lichaamszones. Deze punten maken onderdeel uit van het meridiaanstelsel. Meridianen zijn energiebanen die in het hele lichaam zorgen voor onderlinge communicatie, verwarming, bescherming tegen pathogenen en verbindingen tussen organen. Zo is men er bijvoorbeeld achter gekomen dat bepaalde punten aan de mediale zijde van het onderbeen, op de Milt meridiaan, gevoelig worden bij vrouwen met gynaecologische klachten zoals pijnlijke menstruatie of overvloedig bloedverlies. Op andere meridianen zoals de Galblaas- of Nier meridiaan ontwikkelen zich noduli of knobbeltjes op bepaalde punten bij condities zoals hoge bloeddruk, geelzucht, nierstenen, prostatitis, vochtophopingen enzovoorts. Over de eeuwen is er als zodanig een empirische wetenschap ontwikkeld waar de dokter/therapeut mee kan werken om plekken in het lichaam te palperen, zo verdere informatie te verkrijgen over de conditie van de patiënt en een selectie te maken van te masseren of te prikken punten.

De acupuncturist zoekt hierin naar de ‘zieke’ meridiaan of meridianen en besluit op basis van de verkregen informatie in het diagnostisch onderzoek (zie hieronder) wat het behandelprincipe en -plan wordt.

Door met hele subtiele naaldjes (doorgaans slechts 0.25 millimeter dik, 25-40 millimeter lang) een aantal acupunctuurpunten aan te prikken, wordt er op diep niveau een verbinding gelegd tussen verschillende meridiaan- en orgaansystemen in het lichaam. We stimuleren punten met naalden of massage en sturen van daaruit een boodschap naar de interne organen. Hoe dit precies in zijn werking gaat, blijft ook voor de grootste meesters uit China een raadsel.* Echter stel ik aan skeptici graag de volgende vraag: is het belangrijker om ‘de waarheid’ in pacht te hebben, of het is het belangrijker om in staat te zijn om ziekte te voorkomen en genezen? Of zoals ik een docent van mij eens hoorde zeggen: wie geneest, heeft gelijk.

‘Westers’ gesproken kan worden gesteld dat bijvoorbeeld de homeostase, het immuunsysteem en/of het parasympatisch zenuwstelsel worden aangesproken en geactiveerd zodat er op die manier meer harmonie kan ontstaan. Het organisme krijgt een ‘zetje’ – een natuurlijk zetje, zonder vervelende bijwerkingen die conventionele medicijnen zo vaak vergezellen. Door het externe en interne verloop van meridianen te kennen, wordt helder waarom een Galblaas-punt op de laterale zijde van de voetpalm effectief is tegen laterale hoofdpijn, borstproblemen en gespannenheid in de borstkas: de Galblaasmeridiaan begint aan de buitenkant van het oog en strekt zich uit tot aan de 4^e teen, en loopt daartussen over delen van hoofd en borstkas waar die klachten zich presenteren.

* Natuurlijk weet ik dat er de laatste decennia een explosie is ontstaan in grootschalig en solide wetenschappelijk onderzoek naar de effectiviteit van acupunctuur, waardoor steeds meer ‘bewijs’ voorhanden is, hetgeen ik weliswaar ondersteun maar waar ik zelf niet op wil focussen, omdat ik de validiteit vanuit de (vernauwde) wetenschappelijke lens niet noodzakelijk acht om met een gerust hart een geneeswijze als acupunctuur te praktiseren.

Hoe komt een behandeling tot stand:

De Chinese geneeskunde kent traditioneel vier methodes in de anamnese:

• Inspectie
• Luisteren en ruiken
• Vragen stellen
• Palperen (voelen op lichaamszones)

Ter verduidelijking zal ik deze methodes uitleggen. Deze methodes worden gezamenlijk gebruikt om een totaalbeeld te verkrijgen over de huidige gezondheid van de patiënt, geschiedenis van ziekte en het stellen van de diagnose en prognose.

• Inspectie houdt in dat de therapeut zijn ogen gebruikt om (abnormale) dingen op te merken in de oogopslag, het gelaat, de tong, het haar, en iemands algehele bouw.

• Luisteren en ruiken houdt in dat de therapeut let op de zachtheid of hardheid van de ademhaling, manier van praten en lichaamsgeur vast te stellen. Dit kan allemaal informatie geven over de aard van de aanwezige pathologie.

• Vragen stellen betekent simpelweg het voeren van een gesprek waarin de klachten worden uitgevraagd, en de levensomstandigheden van de patiënt.                                         

Een voorbeeld: u heeft last van hoofdpijn. Ik zal zo wat symptomatische punten kunnen prikken tegen hoofdpijn, maar om er achter te komen waardoor dit wordt veroorzaakt zal ik specifiek trachten te achterhalen hoe die hoofdpijn bij u ontstaat, wat het onderliggende mechanisme is. Ik zal vragen stellen als: hoe vaak hebt u er last van? Op een specifiek tijdstip van de dag? Sinds wanneer speelt de klacht? Zit de pijn op de voor-, achter- of zijkant van het hoofd? Is de pijn stekend of eerder dof/vaag? Bij vrouwen: is het gerelateerd aan de menstruele cyclus? Wordt het uitgelokt door stress of een bepaalde emotie zoals frustratie? Verergert of verbetert de pijn bij warm of koud weer? Eet u veel vettig, gefrituurd voedsel, drinkt u veel koffie, hoe zit het met roken en consumptie van (alcoholische) dranken? Door dit allemaal uit te vragen, kan ik een inschatting maken over waar het in uw systeem mis gaat en welke soort behandeling zal helpen. Daarnaast kan ik op basis van verkregen informatie samen met u kijken naar welke uitlokkende factoren we kunnen aanpakken, zodat de klacht minder snel zal opspelen.

Bij sommige (gecompliceerde) klachten is het noodzakelijk om het helemaal tot in detail uit te vragen. Bij andere (meer eenvoudig te begrijpen) klachten is dit niet nodig en zal ik na enkele minuten starten met het acupunctuurgedeelte.

• Als dit allemaal nog niet genoeg informatie geeft, hebben we als laatste pijler het palperen. Van oudsher werd in China op verschillende zones van het lichaam gevoeld ter hoogte van onder meer slagaders om informatie te krijgen, en natuurlijk zoals hierboven vermeld, de acupunctuurpunten in het verloop van de meridianen. Dit werd gedocumenteerd in de hogere kringen van de Chinese samenleving, en in veel minder mate onder de armere mensen, waar het van vader op zoon mondeling werd overgedragen. Door een toenemende ‘verpreutsing’ werd het palperen van zones op de benen en de buik in de taboesfeer gedrukt, en zo zou enkel nog de polsdiagnostiek op de arterie van de voorarm zijn overgebleven. Er zijn grofweg 29 pols-beelden of ‘polsen’ te onderscheiden via deze polsdiagnostiek, en dit kan veel informatie geven over de algehele conditie en vitaliteit van de organen. Door een paar minuten aan beide zijden deze posities te voelen kan de diagnose verder worden verhelderd. Het palperen van andere zones op het lichaam is recentelijk weer nieuw leven ingeblazen in de acupunctuur- en kruidentherapie door Dr. Wang Ju-Yi en Jason D. Robertson in hun boek Applied Channel Theory. Van oudsher werd ook in de klassieke teksten van Chinese geneeskunde gesteld dat meridiaanpalpatie nét zo belangrijk is als de andere methodes, echter is dit nogal in de vergetelheid geraakt over de eeuwen. Het meridiaanstelsel is iets waar elke acupuncturist veel mee zou moeten werken, om het op een gegeven moment ‘in de vingers’ te hebben om uit te maken in welke meridianen zich een bepaalde pathologie zal ontwikkelen, gaande is of is geweest. Als acupunctuurstudenten en -therapeuten dit volledig buiten beschouwing laten, verwordt acupunctuur tot een minder effectieve, symptomatische therapie en wordt het preventieve potentieel waarvan de Chinese geneeskunde uitgaat ernstig tekort gedaan.

Ik maak hiervan dan ook graag gebruik om de diagnose te complementeren, anders dan louter van de andere methodes gebruik te maken. Door meerdere zones in het lichaam mee te nemen wordt een veel accurater beeld verkregen en dit komt de diagnose en behandeling heel erg ten goede. Dit houdt in dat het diagnostisch onderzoek soms nog doorgaat wanneer u al op de behandelbank ligt.

Doorgaans worden er tussen de 2 en 16 naalden gebruikt in een behandeling.

Indicaties:

• Vermoeidheid
• Stress, burn-out klachten
• Menstruele problemen: PMS, onregelmatige cyclus, veel bloedverlies, amenorroe
• Angst- en paniek gerelateerde klachten
• Slaapproblemen: insomnia, niet in slaap komen, vroeg wakker worden, nachtmerries
• Maag en darmen: misselijk, maagzuur, reflux, ziekte van Crohn, colitis, IBS (prikkelbare darm), diarree en constipatie
• Hoofdpijn: migraine, fysiek trauma
• Nek- en schouderpijn, frozen shoulder
• Rugpijn
• Carpaal Tunnel Syndroom
• Hypertensie (hoge bloeddruk)
• Hartritmestoornissen
• Hormonale klachten
• Keel en mond: ontstekingen, aften, bloedend tandvlees
• Neus: poliepen, overvloedig snot, sinusitis
• Oren: ontstekingen, tinnitus (oorsuizen)
• Ogen: wazig zicht, nachtblindheid, glaucoom
• Astma en allergieën: afbouwen van bijv. inhalatiesteroïden en antihistaminica en versterken van eigen afweersysteem
• Afbouwen van antidepressiva en andere psychiatrische medicijnen (altijd in overleg met behandelend psychiater en huisarts)
• Huidziektes: eczeem, psoriasis
• Spierziektes: MS, ALS
• Epilepsie
• Infertiliteitsproblematiek, zowel vrouw als man
• Blaasontsteking
• Nierstenen, galstenen
• Duizeligheid
• Andrologisch: erectiestoornissen, prostatitis
• Gynaecologisch: abnormale vaginale afscheiding, ophopingen/ontstekingen in de borsten
• Endometriose, PCOS
• Stoppen met roken
• Overgewicht, afvallen